Інформація про с. Боднаркa на веб-сайті.

 

Інформація про с. Боднаркa на веб-сайті.

www.beskid-niski.pl/index.php?pos=/miejscowosci&ID=10



Bednarka (opis + foto)
Wysokość: 375 m n.p.m
Region: Pasmo Magurskie

Bednarka (łem.- Bodnarka, od bodnar-bednarz), wieś położona przy drodze Gorlice-Dukla, która wraz z pobliskim Rozdzielem i Wolą Cieklińską do 1947 roku była najbardziej na północ wysuniętą wsią łemkowską w Beskidzie Niskim. Lokowana w XIV wieku na prawie magdeburskim. Od 1420 r. obowiązywało tam już prawo wołoskie. Warto zaznaczyć, że lokowanie wsi na Łemkowszczyźnie na tym prawie było procesem społecznym, a nie etnicznym i polegało na przejmowaniu pasterskich form prawnych i gospodarczych (mieszkańcy tego typu wsi płacili czynsz w naturze, oddając panu między innymi po jednej owcy z każdej hodowanej dwudziestki). Terminem Wołoch w tamtych czasach określano pasterzy, bez względu na to skąd pochodzili. Warto tylko w tym miejscu zaznaczyć, że osadzanie wsi na prawie wołoskim nie było charakterystyczne tylko dla Łemkowszczyzny. Np. w okolicach Sambora na prawie wołoskim lokowano ponad 90 wsi.

W 1785 roku we wsi mieszkało 493 grekokatolików (najczęstsze nazwiska: Ciupka, Kohut, Popowczak, Prońko i Szczerba), 25 rzymokatolików i 5 Żydów a w 1899 grekokatolików było już 858, w tym 128 emigrantów w USA i Węgier. W 1936 roku we wsi mieszkało 771 grekokatolików, 167 rzymokatolików, 11 Żydów i 52 baptystów. Ci ostatni mieli swój dom modlitewny w pobliskim Wapiennym.

Zdaniem Romana Reinfussa mieszkańców Bodnarki jeszcze w okresie międzywojennym inni Łemkowie nazywali "Pupkaramy" lub "Cycakamy". przezwisko miało się wziąć od kroju kołnierza czuhy (chuhani), charakterystycznego dla Łemków szerokiego płaszcza z brązowego samodziału, narzucanego na ramiona jak peleryna. Czuha posiadała duży, spadający na plecy kołnierz, który w razie słoty lub zawiei można było zarzucić na głowę i zawiązać jak kaptur. Kołnierze czuh noszonych w Bodnarce były obszyte białym sznurkiem układanym w pętelki, zwane "pupky" lub "cycaky".

W ramach "Akcji Wisła" w czerwcu 1947 roku wysiedlono z Bednarki 433 Łemków. (we wsi pozostało 64 Polaków).
Po 1956 roku do Bodnarki chciało wrócić wielu wysiedlonych Łemków.

Pisałem prośbę do województwa rzeszowskiego o powrót do swej rodzinnej wsi Bodnarki. Otrzymałem odpowiedź, że moją prośbę skierowali do rozpatrzenia do Powiatu Gorlickiego. Minął już miesiąc i nie mam żadnej odpowiedzi -pisał w 1956 roku do Zarządu Głównego Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Seman Sokacz z Robożnika koło Legnicy. - Bardzo bym chciał tam powrócić i tam złożyć swoją głowę, a dzieci moje żeby były szczęśliwe i żyły w szczęściu dla dobra naszego narodu.

Z tą samą prośbą zwracał się inny wysiedleniec.

"Ja niżej podpisany Iwan Juszczak, syn Dymitra, zostałem przesiedlony w Akcji "Wisła" dnia 27 czerwca 1947 roku ze wsi Bodnarka, powiat Gorlice, woj. Rzeszów, ze swego własnego domu i gospodarki, tylko za to, że jestem narodowości ukraińskiej...Uważam, że z rodzinnej chaty i gospodarki wysiedlono mnie w sposób barbarzyński i bezpodstawny i zrobiono mi w ten sposób wielką krzywdę, z którą nigdy się nie pogodzę. Proszę przekazać moją sprawę odpowiednim władzom w celu rozpatrzenia i zezwolenia mi na powrót..."

Wrócić udało się jednak ledwie kilku rodzinom. Obecnie wieś liczy około 400 mieszkańców, w tym kilkunastu Łemków. Grekokatolicy razem z wiernymi z Wapiennego i Rozdziela (około 20 rodzin) modlą się w byłej cerkwi greckokatolickiej w Rozdzielu.

We wsi stoi dobrze zachowana murowana cerkiew z 1900 roku. Wzniesiono ją głównie dzięki pomocy emigrantów ( w 1909 roku na 860 mieszkańców wsi, 360 pracowało w Ameryce). Cerkiew pod wezwaniem Opieki Najświętszej Maryi Panny jest orientowano tzn. skierowana sanktuarium w kierunku wschodnim. W odróżnieniu od tradycyjnej, trójdzielnej cerkwi łemkowskiej, nie ma babińca (tylko nawę i prezbiterium). Zamiast niego, podobnie jak na słowackiej, południowej Łemkowszczyźnie, zbudowano dwie wieże.
W środku zachowany częściowo stary ikonostas. Jego górna część jest nowa, namalowana kilka lat temu przez malarzy z Ukrainy. Oryginalne są natomiast cztery ikony "namiestne", umieszczone na dole ikonostasu. Obrazują one (od lewej): św. Mikołaja, Matkę Bożą z Dzieciątkiem, Chrystusa Nauczającego i Archanioła Michała. Wśród ikon namiestnych zawsze po prawej stronie umieszczano ikonę "chramową" czyli obrazującą patrona świątyni.
Ale w Bodnarce nietypowo w tym miejscu znajduje się ikona Archanioła Michała. Góra ikonostasu też nie zachowuje tradycji łemkowskiej, która nad ikonami namiestnymi lokowała 12 tzw. prazdnyczek (ikony przedstawiające najważniejsze święta kalendarza liturgicznego), a nad nimi 6 dużych ikon z apostołami. W Bodnarce tymczasem jest ich tylko 6.
W cerkwi warto zwrócić uwagę na oryginalne malowidło przedstawiające procesję wiernych. Oryginalne są też carskie wrota i złocone wrota diakońskie. Obok cerkwi drewniany krzyż wzniesiony na pamiątkę 950-lecia chrztu Rusi Kijowskiej. Dziś cerkiew pełni funkcję kościoła pod wezwaniem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.

We wsi zachowało się kilka krzyży przydrożnych.
Przy głównej drodze dwie kapliczki, murowana i drewniana. Na przycerkiewnym cmentarzu klika starych krzyży i kamiennych cokołów. W najwyższej części cmentarza jest usytuowany cmentarz wojenny nr 84.

Jak trafić do wsi Bednarka ??
Samochodem
Dojazd samochodem jest bardzo dogodny. Wieś leży przy głównej szosie z Gorlic do Nowego Żmigrodu
Pieszo i rowerem
Do Bednarki nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny.
-w pobliskim Rozdzielu, początek bierze niebieski szlak turystyczny na Ferdel Mały. Tam spotykamy zielony szlak z Wapiennego na Magurę Wątkowską.

Tekst nadesłał Igor Hrywna.
Foto: Bartek Wadas i Robert Huk.


Komentarze:

Олег Микулич (omcom@o2.pl) - 2005-01-25 15:56:22.
Я був у Боднарці три рази. Перший раз проїздом, після повернення з Лемківської Ватри у Ждині в липні 1996р., другий раз побував 11.12.1998р., тож відвідав набагато більше, на цвинтарі віднайшов могили предків, серед них і могилу Анни Попівчак, яка загинула від кулі під час обстрілу авіацією у 1945р., а третій раз побував 08.05.2003р., прибувши туди з членами родини. Між іншим, з уже дорослими дітьми і внуками Анни Попівчак, які перший раз побували на могилі своєї матері і у Боднарці після виселення. Також, тоді вперше побувала на своїй рідній землі і моя бабця, Марія Микулич 1926 р. н., з дому Попівчак, мій дідо Іван також був родом з цього села, 1918 р. н., але помер у 1977 р. у м. Бориславі. Моя бабця була приємно вражена побувати знову на своїй землі після виселення 28.12.1946 р., – після 57 річчя !!! на чужині. Будинок правда уже не зберігся, як і не збереглася нова хата мого діда, бо згоріла під час війни, але залишились каміння з фундаменту. Я як історик збираю матеріал про Боднарку, щоб згодом написати цю непросту і трагічну історію моєї родини, важку долю лемків прадідівського села, як і усього нашого народу і нашої України. Тож у травні цього року планую знову відвідати Боднарку, адже ще 27 травня 1595 р. польський і шведський король Сигізмунд ІІІ підтвердив дозвіл на права мого предка, солтиса королівського села Беднарки Б’єцького староства Федора Микулича.
З повагою: Олег Микулич, історик, депутат Бориславської міської ради, докторант Європейського Колеґіуму Польських і Українських Університетів у м. Люблін (Польща). 25.01.2005р.

Monika z Katowic (monte@neostrada.pl) - 2004-12-26 12:30:50.
Jestem bardzo wzruszona tą spokojną, piekną, uroczą okolicą. Bylam tam we wrzesniu 2004 roku, pierwszy raz jadąc tam w odwiedziny do mojej przyjaciółki Ani nie mialam pojęcia gdzie, jak tam moze byc. Nie wiedzialam, że te strony zamieszkują Łemkowie i że są grekokatolikami, ponieważ ona się bala mi o tym powiedzieć, że jest Łemką i że w ten sposób mogę się od niej odwrócić. A ja jestem dumna, że znam ją i że dzięki niej moge poznać kulturę, język-który mi bardzo się podoba, obyczaje, dzieje przodków oraz całą historię zwiazaną z jej rodziną. Bardzo cieszę się, że moglam być w Bednarce i poznec wiele ciekawych ludzi, obejżec tyle ładnych miejsc, piękną cerkiew, która wywarła na mnie ogromne wrażenie. A ludzie, którzy mieszkają w Bednarce są bardzo mili, gościnni, mają gorące serca i za to wszystko bardzo, bardzo ich pokochałam. DZIĘKUJE: Pani Helenie, Anai oraz Paulince i Ewelince, Dorocie, Andrzejowi i jego żonie Ani oraz wszystkim, których poznałam za tak mile spędzony pobyt w Bednarce. Zawsze tam mi będzie mile wracać, bo wiem, że ich domy zawsze sa otwarte. A wszystkim innym polecam choć na chwile odwiedzić te piękne tereny w których można zapomniec i oderwać się od codzienności, halasu wielkiego miasta. DO ZOBACZENIA w BEDNARCE.

Iwona Stoczkowska (iwonasto@wp.pl) - 2004-11-18 09:49:36.
Jestem mile zaskoczona ta strona. Ja osobiscie raz w zyciu w ubieglym roku bylam w tych stronach, w tych malych wioskach, malowniczo polozonych z przecudownymi kosciolkami czy cerkwiami. Szkoda tylko ze to tak daleko od nas ale napewno jeszcze tam wroce. My nie zdajemy sobie sprawe jaki nasz Kraj jest piekny Dziekuje wiec Wam za ta strone.

Dorota Klapacz (doriharry@yahoo.com) - 2004-09-13 03:05:31.
Dziekuje za te piekna strone i opis.Moi rodzice mieszkali w Bednarce a przed nimi moi dziadkowie ktorzy zostali wywiezieni na zachod, niestety im juz sie nie udalo powrocic ale ich dzieciom tak. Obecnie mieszka tam 2 moich wujkow, ciocia i kuzynowie. Moi rodzice mieszkaja obecnie w Gorlicach. Jednak tam jest zawsze moje serce gdyz moja siostra jest tam pochowana, itp. Ta strona przywrocila wspomnienia - "radosc i lzy" dziekuje ze moglam o tym poczytac. Cesze sie ze ludzie chca pisac o ludziach takich jak ja - o Lemkach.

http://www.beskid-niski.pl/index.php?pos=/miejscowosci&ID=10


Создан 29 янв 2005



  Комментарии       
Всего 1, последний 2 года назад
telemaster 05 авг 2017 ответить
https://livesurf.ru/promo/121886
система раскрутки сайтов
Имя или Email


При указании email на него будут отправляться ответы
Как имя будет использована первая часть email до @
Сам email нигде не отображается!
Зарегистрируйтесь, чтобы писать под своим ником
free counters